Nafaka ve Maddi-Manevi Tazminat

Nafaka, Maddi-Manevi Tazminat

Nafaka, maddi-manevi tazminat boşanmanın mali sonuçları arasında yer almaktadır. Bu yazıda maddi-manevi tazminat ve iştirak nafakası, tedbir nafakası, yoksulluk nafakası konuları üzerinde açıklamalar yapacağız:

a) Maddi Tazminat:

TMK m.174’e göre mevut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Buna göre boşanmada maddi tazminat şartları aşağıdaki gibidir.

– Maddi tazminat isteyen eşin boşanmada hiç kusurunun bulunmaması ya da az kusurunun daha az olması gerekir.

–Davalı tarafın kusurlu olması gerekir.

–Davacının mevcut ya da beklenen menfaatinin zedelenmesi gerekir. Örneğin eşlerden birinin, özellikle kadının kaybettiği nafaka, mal rejiminden kaynaklanan hakların ya da bir ticarethanenin tasfiyesinden kaynaklanan kayıp. Yargıtay’a göre evlenme ya da evlilik sırasında yapılan masraflar ve evlenme dolayısıyla verilen hediyeler de maddi tazminat olarak geri istenebilir.

Boşanmada maddi tazminat, hâkim tarafından tarafların mali ve sosyal durumları ve kusur dereceleri göz önünde bulundurularak uygun olarak belirlenir. Maddi tazminatın muhakkak boşanma davası ile istenmesi gerekmez. Maddi tazminat ayrı bir dava ile talep edilebilecektir.

Boşanmada maddi tazminat zamanaşımı süresine tabiidir. Buna göre boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden 1 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

b) Manevi Tazminat:

TMK m.174’e göre boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir. Buna göre boşanmada manevi tazminat şartları şunlardır:

-Davalının kusurlu olması gerekir. Burada kusurun ağır olması gerekli değildir. Bu halde davacının manevi tazminat isteyebilmesi için hiç kusursuz olması şart değildir. Önemli olan davalıdan daha az kusurlu olmasıdır.

–Davacının kişilik hakkının zedelenmesi gerekir.

Manevi tazminat tek seferde ödenir. TMK m.176’ya göre manevi tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez. Manevi tazminat davası da boşanma davasından ayrı olarak açılabilir.

Boşanmada manevi tazminat zamanaşımı süresine tabiidir. Buna göre boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden 1 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Son olarak sizlerden sıkça gelen bir soruya yanıt vermek isteriz. Boşanma davasında davalı tazminat isteyebilir mi? Elbette, davanın her iki tarafı da eşinin kendinden daha fazla kusurlu olduğunu ispat ederek tazminat isteminde bulunabilir. Dolayısıyla boşanma davasında erkek tazminat isteyebilir. Yine aynı şekilde boşanma davasında davalı da tazminat isteyebilir.

c) Nafaka

Boşanma davaları günümüzde sıkça karşılaştığımız davalardır. Boşanma nafaka sonucunu da beraberinde getirmektedir. Dolayısıyla davanın taraflarının akıllarındaki öncelikli soru işareti nafaka ne demek, nafaka parası, nafaka ücreti konusudur. Bununla birlikte anlaşmalı boşanmada nafaka talep edebilir miyim şeklinde boşanma davasının türüne göre nafakaya hükmedilip hükmedilemeyeceği konuları kişilerin kafalarını oldukça meşgul etmektedir. Öncelikle boşanma taraflarının sıkça sorduğu sorulara verilecek ardından yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası türlerinin anlatımına geçilecektir.

• Anlaşmalı boşanmada nafaka istenebilir mi?

Elbette. Anlaşmalı boşanma davası çekişmeli boşanma davasına göre çok daha çabuk sonuçlanabilmekte ve çok daha kısa sürede kesinleşebilmektedir. Bu konu ile ilgili Boşanma Avukatı ve Boşanma Davası konulu yazımızı okuyabilirsiniz. Dolayısıyla tarafların kendi aralarında yapacakları anlaşma ile nafakanın miktarı kararlaştırılabilmektedir.

• Boşanma davasında erkek nafaka isteyebilir mi?

Sıkça karşılaştığımız bir durum olmasa da erkek de yoksulluk nafakası talep edebilir. Çoğu boşanma davasında erkeğin mali durumunun iyi olması, çalışıyor olması, kadının ev hanımı olması ve yoksulluğa düşmesi nafakanın kadına ödenmesini gerektirmektedir. Ancak aşağıda değineceğimiz üzere şartları sağladığı takdirde erkek eş de yoksulluk nafakası isteyebilecektir.

• Boşanma davasında erkek tazminat isteyebilir mi?

Şartları oluştuğu takdirde kadın eşin kusurunun olduğu hallerde, örneğin kadının eşini aldatması, evi sebepsizce terk etmesi ve geri dönmemesi gibi örnek hallerden bir sebeple açılmış boşanma davasında erkek tazminat isteyebilir.

• Çalışan kadın nafaka öder mi?

Bir önceki soruya verdiğimiz cevaba ek olarak, erkeğin çalışmıyor olması, herhangi bir gelirinin olması, boşanma halinde yoksulluğa düşmesi, kadın eşten daha az kusurunun olması ve kadın eşin çalışıyor olması, erkek eşin talebi halinde çalışan kadının yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası ödemesini gerektirir. Dolayısıyla çalışan kadın da öder.

• Çalışan kadın nafaka talep edebilir mi?

Evet. Çalışan kadın yoksulluk nafakası da iştirak nafakası da talep edebilir. Ancak bu halde nafakanın miktarının belirlenmesi önem arz edecektir. Nitekim miktar belirlenirken tarafların sosyo-ekonomik durumları göz önünde bulundurulur. Bu anlamda davalı erkek eşin gelir durumuna göre çalışan kadına nafaka ödemesi gerekecektir.

• Geriye dönük nafaka (geçmişe dönük nafaka) talep edilebilir mi?

Kişi, geçmişe dönük nafaka alacağı için icra kanalıyla bu hakkını talep edebilmektedir. Geriye dönük nafaka alacağının tahsili için, hâkim tarafından bağlanmış olan nafakanın türüne göre ilamlı ya da ilamsız icra takibi yapılması gerekir. Boşanma davası sonrası hâkimin hükmettiği miktarın ödenmemesi durumunda geçmişe yönelik. nafaka talep edecek olan kişi, eşinin ödemediği nafakaları talep edebilir. Bunun yanı sıra iştirak nafakası bağlanmış olan çocuğun 18 yaşını doldurması durumunda bu birey, geçmişe dönük iştirak nafakasını borçludan (diğer eşten) tahsil edebilir.

• Hangi durumlarda nafaka ödenir?

Bunun için lütfen öncelikle aşağıdaki açıklamalarımızı okuyunuz.

• Asgari ücretle çalışıyorum. Ne kadar nafaka öderim?

Boşanma davasının tarafı olan kişinin aldığı asgari ücret nafaka miktarının belirlenmesinde belirleyici rol alacaktır. Ancak ne kadar nafaka bedeline hükmedileceğini söylemek güçtür. Kişinin gelirinden giderlerinin çıkarılması ve geçimini sağlamasına engel olmayacak ölçüde nafakaya hükmedilir.

• Eşim beni aldattı, benden nafaka talep edebilir mi?

Eşiniz sizi aldatmasına rağmen sizden nafaka alabilir mi sorusuna net bir cevap vermek mümkün olmasa da yüksek ihtimalle alamayacaktır. Zira nafakada kusur şartı bulunmaktadır. Dolayısıyla kusurunun daha fazla olmamak kaydıyla sizi aldattığını ispat ettiğiniz eşinize herhangi bir ödeme yapmak zorunda kalmazsınız.

• Nafaka ödenmezse ne yapabilirim?

Öncelikle hukuki yardım alabileceğiniz, bir avukatla irtibata geçiniz. Bu anlamda sizlere hizmet vermekten memnuniyet duyacağımızı bilmenizi isteriz. Lütfen alanında uzman ve dinamik ofis avukatlarımızla irtibata geçiniz. Alacağınızın icra kanalıyla tahsilini avukatınız aracılığınızla sağlayabilirsiniz. Boşandığınız eşinizin mal varlığına, maaşına, muvafakati halinde emekli maaşına nafaka haczi dahi koyabilirsiniz.

• Nafakam çok az ne yapabilirim?

Bunun için aile hukukunda uzman bir avukat aracılığı ile nafaka artırım davası açabilirsiniz. Sayın mahkeme tarafından bilirkişi marifetiyle nafaka hesaplama tespiti yapılır ve kişilerin mali durumu günün koşulları ile yeniden değerlendirilir ve hâkimin takdir etmesi ile nafaka artırılabilir.

• Boşanma davasında nafakaya hükmedilmedi ne yapabilirim?

Çekişmeli olarak görülen boşanma davasında ya da anlaşmalı boşanma davasına açıkça nafaka alacağınızdan feragat etmemişseniz boşanma davasından bağımsız olarak ayrıca bir dava açabilirsiniz.

İştirak Nafakası (Bakım Nafakası)

Boşanmış olma, kendisine verilmemiş olan ana ya da babanın çocuğun bakım masraflarına katılma yükümlülüğüne son vermez. Gerçi, çocuğun bakım masrafları, velayet kendisine verilmiş ana ya da babaya aittir. Ancak Türk Medeni Kanunu’na göre diğer taraf da gücü oranında bu masraflara katılmak zorundadır. Hâkim iştirak nafakasına, talep edilmemiş se de karar verir.

İştirak nafakasının belirlenmesinde bunu ödeyecek kişinin ve çocuğun kendisine bırakıldığı ana ya da babanın mali gücü ile çocuğun ihtiyaçları göz önünde bulundurulur. Çocuk kendisine bırakılmayan taraf, çalışmayacak durumdaysa ve başka bir geliri de yoksa, iştirak nafakası ödemez. Çünkü kanunun belirttiği ölçüde bir mali gücü yoktur.

İştirak nafakası, kararın kesinleşmesi ile ödenmeye başlanır ve çocuk ergin oluncaya (18 yaşını dolduruncaya) kadar devam eder. Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullar göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler.

Yoksulluk Nafakası

TMK m.175’e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak kaydıyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Bu hükme göre yoksulluk nafakası talep etmenin şartları şunlardır:

-Taraflardan birinin talepte bulunması gerekir. Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için boşanmayla yoksulluğa düşecek eşin talepte bulunması gerekir.

-Talep eden eşin kusursuz ya da daha az kusurlu olması gerekir. Ancak nafakaya hükmedilmesi için nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şart değildir. Nafaka yükümlüsünün hiç kusuru olmasa bile bir nafakaya hükmedilmesi mümkündür.

-Nafaka isteyen eşin boşanmayla yoksulluğa düşmesi gerekir.

Nafaka süresiz midir? Yoksulluk nafakası süresizdir. Kural olarak taraflardan birinin ölümüne kadar devam eder. Hâkim, nafakanın irat biçiminde (düzenli aralıklarla-taksitle) ödenmesine karar verirse, tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü halinde kendiliğinde kalkar: alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi halinde mahkeme kararı ile kaldırılır. Yoksulluk nafakası, davanın açılması ile birlikte talep edilebilir ve dava süresince tedbir nafakası olarak mahkemece karar verilebilir.

Nafaka Davası’nda Zamanaşımı, Görev ve Yetki

Boşanma davası ile birlikte talep edilebileceği gibi boşanma sonrasında da nafaka davası açılabilecektir. Bu halde alacaklının yerleşim yeri mahkemesi davaya bakmakla yetkili, aile mahkemeleri de görevlidir. Zamanaşımı 1 yıldır. Talep, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden 1 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.